Projekt ustawy z dnia ...... 2004r. o zmianie ustawy o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej

Ustawa z dnia ...... 2004r. o zmianie ustawy o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej

 

Art.1. W ustawie z dnia 21 listopada 1967r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej (Dz.U. z 2002r. Nr 21 poz. 205 z póżn. zm.1 wprowadza się następujące zmiany:

 

1) w art. 6 ust. 2 pkt 5 otrzymuje brzmienie:

„5) organizację i warunki przygotowania oraz sposób funkcjonowania systemów obserwacji, pomiarów, analiz, prognozowania i powiadamiania o skażeniach na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej oraz właściwość organów w tych sprawach, ”;

 

2) w art. 26 ust. 2 otrzymuje brzmienie:

„2. Powiatowe i wojewódzkie komisje lekarskie powołują wojewodowie w porozumieniu z szefami wojewódzkich sztabów wojskowych.”;

 

3) uchyla się art. 27;

 

4) w art. 28 ust. 5 otrzymuje brzmienie:

„5. Ostateczne orzeczenia komisji lekarskich są wiążące dla wojskowych komendantów uzupełnień.”;

 

5) w art. 29 po ust.1 dodaje się ust. 1a w brzmieniu:

„1a. Niezależnie od orzekania, o którym mowa w ust. 1, wojskowe komisje lekarskie orzekają również o:

1) zdolności do służby poza granicami państwa,

2) zdolności do pełnienia służby w rodzajach wojsk, służb oraz na stanowiskach służbowych i funkcjach wojskowych wymagających szczególnych predyspozycji zdrowotnych,

3) potrzebie udzielenia żołnierzowi urlopu zdrowotnego.”;

 

6) w art. 30 po ust. 4a dodaje się ust. 4b w brzmieniu:

„4b. Przy powoływaniu powiatowych i wojewódzkich komisji lekarskich oraz do zamówień na realizację świadczeń, o których mowa w art. 26 ust. 1a oraz w art. 30 ust. 4 – 4a, nie stosuje się przepisów ustawy z dnia 29 stycznia 2004r. – Prawo zamówień publicznych.”;

 

7) w art. 32:

a) po ust. 4 dodaje się ust. 4a - 4c w brzmieniu:

„4a. Stawienie się do poboru obejmuje stawienie się przed wójtem lub burmistrzem (prezydentem miasta), powiatową komisją lekarską oraz wojskowym komendantem uzupełnień.

4b. W ramach poboru wykonuje się czynności związane z:

1) sprawdzeniem tożsamości poborowych,

2) określeniem zdolności poborowych do czynnej służby wojskowej,

3) założeniem ewidencji wojskowej poborowych i przetworzeniem danych gromadzonych w tej ewidencji,

4) wydawaniem poborowym wojskowych dokumentów osobistych,

5) przeznaczeniem poborowych do czynnej służby wojskowej lub służby w obronie cywilnej,

6) udzieleniem poborowym odroczeń zasadniczej służby wojskowej,

7) przyjmowaniem od poborowych wniosków o przeznaczenie do służby zastępczej,

8) przyjmowaniem wniosków o orzeczenie konieczności sprawowania przez poborowego bezpośredniej opieki nad członkami rodzin.

4c. Czynności, o których mowa w ust. 4b, wymienione w:

1) w pkt 1 i 8 należą do wójta lub burmistrza (prezydenta miasta) albo upoważnionego pracownika urzędu gminy (miasta),

2) w pkt 2 - należą do powiatowych komisji lekarskich,

3) w pkt 3 - 7 - należą do wojskowego komendanta uzupełnień albo jego upoważnionego przedstawiciela.,

 

b) ust. 5 otrzymuje brzmienie:

„5. Do stawienia się do poboru wzywa poborowego wójt lub burmistrz (prezydent miasta), zapewniając planowe stawiennictwo do poboru.,

 

c) po ust. 5 dodaje się ust. 5a w brzmieniu:

„5a. W czasie poboru wójt lub burmistrz (prezydent miasta) prowadzi listę stawiennictwa poborowych, a także wypłaca poborowym świadczenia, na zasadach określonych w art. 52 ust. 2 i 3.”,

 

d) ust. 6 otrzymuje brzmienie:

„6. W razie niestawienia się poborowego do poboru bez uzasadnionej przyczyny, wójt lub burmistrz (prezydent miasta) z urzędu albo na wniosek przewodniczącego powiatowej komisji lekarskiej lub wojskowego komendanta uzupełnień nakłada grzywnę w celu przymuszenia albo zarządza przymusowe doprowadzenie przez Policję do poboru w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.”;

 

e) po ust. 7 dodaje się ust. 8 w brzmieniu:

„8. Przepisy ust. 4a i 4b pkt 3 – 7 nie naruszają kompetencji wojskowego komendanta uzupełnień związanych z wykonywaniem czynności określonych w tych przepisach, niezależnie od trwania poboru oraz związanych z tym uprawnień poborowych.”,

 

8) po art. 32 dodaje się art. 32a i 32b w brzmieniu:

„Art. 32a. 1. Starosta (prezydent miasta na prawach powiatu):

1) zapewnia, na okres trwania poboru, lokal dla wójta lub burmistrza (prezydenta miasta), każdej powiatowej komisji lekarskiej i wojskowego komendanta uzupełnień wraz z wyposażeniem oraz przedmioty niezbędne do pracy tych organów, a także pomieszczenia wraz z wyposażeniem niezbędne przy wprowadzaniu danych do ewidencji wojskowej,

2) zatrudnia, na podstawie umowy o pracę na czas określony lub umowy zlecenia, nie więcej niż cztery osoby do prac związanych z wprowadzaniem danych do ewidencji wojskowej i wydawaniem wojskowych dokumentów osobistych osobom zgłaszającym się do poboru oraz osobę do prowadzenia zajęć z poborowymi w lokalu w którym jest przeprowadzany pobór,

3) zapewnia porządek w lokalu, w którym jest prowadzony pobór, bezpieczeństwo pracy organów, o których mowa w pkt 1, oraz odpowiada za zabezpieczenie pomieszczeń i dokumentacji po zakończeniu urzędowania tych organów.

2. Osobom, o których mowa w ust. 1 pkt 2, przysługuje wynagrodzenie według stawek przewidzianych dla referentów z wykształceniem średnim, określonych w przepisach o wynagradzaniu pracowników samorządowych.

3. Osobom, o których mowa w ust. 1 pkt 2, wykonującym prace związane z wprowadzaniem danych do ewidencji wojskowej i wydawaniem wojskowych dokumentów osobistych osobom zgłaszającym się do poboru, wojskowy komendant uzupełnień wydaje pisemne upoważnienia do wykonywania tych prac. Czynności te wykonywane są pod nadzorem wojskowego komendanta uzupełnień.

 

Art. 32b.1. Wojewoda zapewnia lokal dla wojewódzkiej komisji lekarskiej wraz z wyposażeniem oraz przedmioty niezbędne do pracy komisji.

2. Wojewoda, w miarę potrzeby, zapewnia szkolenie osób wchodzących w skład wojewódzkich i powiatowych komisji lekarskich, pracowników urzędów gmin (miast), prowadzących sprawy poboru, a także osób, o których mowa w art. 32a ust. 1 pkt 2.

3. Wojskowy komendant uzupełnień prowadzi szkolenie osób, o których mowa w art. 32b ust. 1    pkt 2,wykonującyh prace związane z wprowadzaniem danych do ewidencji wojskowej i wydawaniem książeczek wojskowych osobom zgłaszającym się do poboru.”;

 

9) w art. 33 ust. 1 otrzymuje brzmienie:

„1. Poborowi stawiają się do poboru przed wójtem lub burmistrzem (prezydentem miasta), powiatową komisją lekarską oraz wojskowym komendantem uzupełnień właściwymi ze względu na miejsce ich pobytu stałego. Poborowi zameldowani na pobyt czasowy trwający ponad 2 miesiące stawiają się przed wójtem lub burmistrzem (prezydentem miasta), powiatową komisją lekarską oraz wojskowym komendantem uzupełnień właściwymi ze względu na miejsce tego pobytu.”;

 

10) w art. 35:

a) ust. 1 otrzymuje brzmienie:

„1.Minister właściwy do spraw administracji publicznej oraz Minister Obrony Narodowej określają corocznie, w drodze rozporządzenia, termin ogłoszenia poboru oraz czas jego trwania na terytorium państwa oraz roczniki i grupy osób podlegających obowiązkowi stawienia się do poboru. Rozporządzenie powinno w szczególności uwzględniać osoby, które mają obowiązek zgłosić się przed wójtem lub burmistrzem (prezydentem miasta), powiatową komisją lekarską oraz wojskowym komendantem uzupełnień oraz przewidywać, że termin ogłoszenia poboru będzie wyprzedzał o co najmniej czternaście dni dzień jego rozpoczęcia.”,

 

b) uchyla się ust. 3;

 

11 ) uchyla się art. 36;

 

12) w art. 37 ust. 3 otrzymuje brzmienie:

„3. Kontrolę prowadzenia poboru przez wojewódzkie i powiatowe komisje lekarskie oraz wojskowych komendantów uzupełnień wykonuje Minister Obrony Narodowej i szefowie wojewódzkich sztabów wojskowych. Wnioski z kontroli przekazuje się odpowiednio ministrowi właściwemu dio spraw wewnętrznych lub wojewodom.”;

 

13) uchyla się art. 38,

 

14) po art. 39 dodaje się art. 39a w brzmieniu:

„Art. 39a. 1. O konieczności sprawowania przez poborowego bezpośredniej opieki nad członkiem rodziny, o której mowa w art. 39 ust. 1 pkt 3, orzeka wójt lub burmistrz (prezydent miasta).

2. Decyzję wójta lub burmistrza (prezydenta miasta) doręcza się poborowemu i wojskowemu komendantowi uzupełnień na piśmie wraz z uzasadnieniem.

3. Od decyzji wójta lub burmistrza (prezydenta miasta) przysługuje poborowemu i wojskowemu komendantowi uzupełnień odwołanie do wojewody w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji. Decyzja ta może być zmieniona przez wojewodę również z urzędu, jeżeli została wydana z naruszeniem przepisów prawa. Wniesienie odwołania nie wstrzymuje powołania poborowego do zasadniczej służby wojskowej.

4. Ostateczne decyzje w sprawach, o których mowa w ust. 1, są wiążące dla wojskowych komendantów uzupełnień.

5. Rada Ministrów określi, w drodze rozporządzenia, tryb orzekania o konieczności sprawowania przez poborowego bezpośredniej opieki nad członkiem rodziny, uwzględniając wymóg, że orzekanie o konieczności sprawowania przez poborowego bezpośredniej opieki nad członkiem rodziny następuje na uzasadniony wniosek poborowego lub członka jego rodziny. Rozporządzenie w szczególności powinno określić dokumenty jakie należy dołączyć do wniosku o uznanie konieczności sprawowania przez poborowego bezpośredniej opieki nad członkiem rodziny.”;

 

15) w art. 40 ust. 2 otrzymuje brzmienie:

„2. Poborowy korzystający z odroczenia zasadniczej służby wojskowej jest obowiązany stawić się przed wojskowym komendantem uzupełnień niezwłocznie po upływie okresu odroczenia.”;

 

16) uchyla się art. 41;

 

17) w art. 42 ust. 1 i 1a otrzymują brzmienie:

„1.Orzekanie o udzieleniu poborowym odroczeń zasadniczej służby wojskowej należy do wojskowych komendantów uzupełnień.”;

„1a. Decyzję o udzieleniu odroczenia można ogłosić ustnie, z zastrzeżeniem ust. 2 . W takim przypadku potwierdzenia wydanej decyzji administracyjnej dokonuje się w formie wpisu lub zamieszczenia danych w wojskowym dokumencie osobistym poborowego i poprzez wprowadzenie danych do ewidencji wojskowej.”;

 

18) art. 43 otrzymuje brzmienie:

„Art. 43. Minister właściwy do spraw wewnętrznych i Minister Obrony Narodowej, w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw zdrowia, określą, w drodze rozporządzenia, sposób wzywania do poboru oraz treść obwieszczeń i wzory wezwań w tych sprawach, sposób organizacji i przebieg poboru oraz dokumenty, jakie poborowi powinni przedstawić przy poborze, uwzględniając czynności wojewodów, starostów, wójtów lub burmistrzów (prezydentów miast) i wojskowych komendantów uzupełnień w tym zakresie. Rozporządzenie winno umożliwić współpracę organów wykonujących zadania w czasie poboru, a także uwzględnić możliwość obsłużenia przez te organy określonej liczby poborowych w danym dniu, w sposób jak najmniej uciążliwy dla tych poborowych.”;

 

19) art. 45 ust.1 otrzymuje brzmienie:

„Art. 45. 1. Poborowych uznanych za zdolnych do czynnej służby wojskowej wojskowy komendant uzupełnień przeznacza do służby, uwzględniając potrzeby Sił Zbrojnych, orzeczenie właściwej komisji lekarskiej, kwalifikacje zawodowe oraz w miarę możliwości życzenia poborowych.”;

 

20) w art. 46 po ust. 3a dodaje się ust. 3b w brzmieniu:

„3b. Osoby, wobec których przeprowadzone postępowanie kwalifikacyjne do służby w Agencji Wywiadu zakończyło się pozytywną oceną predyspozycji do służby i które zamierza się przyjęć do służby w Agencji Wywiadu, wojskowy komendant uzupełnień, na wniosek kierownika jednostki organizacyjnej Agencji Wywiadu właściwej w sprawach kadr, przenosi do rezerwy.";

 

21) w art. 48:

a) po ust. 1 dodaje się ust. 1a w brzmieniu:

„1a. Obowiązek stawienia się do poboru lub rejestracji, o którym mowa w ust. 1, w przypadku kobiet będących studentkami lub absolwentkami wyższych szkół medycznych lub weterynaryjnych trwa do dnia 31 grudnia roku kalendarzowego, w którym kobiety te kończą dwadzieścia osiem lat życia. Przepisy ust. 3 i 5 w tych przypadkach stosuje się odpowiednio.”;

 

b) uchyla się ust. 2;

 

c) ust. 5 otrzymuje brzmienie:

„5. Kobietom przeznaczonym do czynnej służby wojskowej udziela się odroczenia tej służby do czasu ukończenia nauki w szkole, o której mowa w ust. 1, nie dłużej jednak niż do końca roku kalendarzowego, w którym kończą one odpowiednio dwadzieścia cztery lub dwadzieścia osiem lat życia.”;

 

22) w art. 56 po ust. 1a dodaje się ust. 1b – 1d w brzmieniu:

„1b. Minister właściwy do spraw wewnętrznych określa corocznie, w drodze rozporządzenia, terminy kierowania poborowych do służby w formacjach uzbrojonych niewchodzących w skład Sił Zbrojnych i terminy zwalniania z tej służby, uwzględniając potrzeby uzupełnieniowe oraz okresy szkolenia w tych formacjach.

1c. Minister właściwy do spraw wewnętrznych może, w drodze rozporządzenia, ograniczać czas trwania służby poborowych w formacjach uzbrojonych niewchodzących w skład Sił Zbrojnych, stosownie do potrzeb uzupełnieniowych tych formacji, jeżeli nie zagraża to bezpieczeństwu państwa.

1d. W przypadkach gdy wymaga tego konieczność zapewnienia bezpieczeństwa państwa, Rada Ministrów może przedłużyć, w drodze rozporządzenia, czas trwania służby poborowych w formacjach uzbrojonych niewchodzących w skład Sił Zbrojnych o okres nieprzekraczający łącznie sześciu miesięcy.”;

 

23) w art. 87a:

a) w ust.2 pkt 7 otrzymuje brzmienie:

„7) prawomocnego orzeczenia kary dyscyplinarnej usunięcia z nadterminowej zasadniczej służby wojskowej”,

 

b) w ust. 3 uchyla się pkt 3;

 

24) w art. 88 dodaje się ust. 5 w brzmieniu:

„5. W sprawach orzekania o konieczności sprawowania przez żołnierza bezpośredniej opieki nad członkiem rodziny stosuje się przepisy wydane na podstawie art. 39a ust.5.”;

 

25) w art. 93 po ust. 2 dodaje się ust. 2a w brzmieniu:

„2a. W ostatnim dniu upływu okresu, o którym mowa w ust. 2, poborowych nie powołanych do odbycia przeszkolenia wojskowego przenosi się do rezerwy, o ile nie zostaną oni wcześniej przeniesieni do rezerwy na podstawie art. 46.”;

 

26) w art. 93a ust.1 otrzymuje brzmienie:

„1. Studenci będący poborowymi, w przerwie wakacyjnej drugiego lub trzeciego roku studiów wyższych zawodowych i trzeciego lub następnych lat jednolitych studiów magisterskich lub równorzędnych, mogą odbywać przeszkolenie wojskowe w czasie tych studiów.”;

 

27) art. 103 ust.1 otrzymuje brzmienie:

„1. Łączny czas trwania ćwiczeń wojskowych przez cały okres pozostawania żołnierza w rezerwie nie może przekraczać:

1) dla szeregowych, którzy odbyli zasadniczą służbę wojskową – dwunastu miesięcy,

2) dla szeregowych, którzy nie odbyli zasadniczej służby wojskowej – piętnastu miesięcy,

3) dla podoficerów – osiemnastu miesięcy,

4) dla oficerów – dwudziestu jeden miesięcy.”;

 

28) art. 120 ust. 3 otrzymuje brzmienie:

„3. Pracownikowi, który podjął pracę po upływie trzydziestu dni od dnia zwolnienia z czynnej służby wojskowej, czas odbywania tej służby wlicza się do okresu zatrudnienia wymaganego do nabycia lub zachowania uprawnień wynikających za stosunku pracy, z wyjątkiem uprawnień przysługujących wyłącznie pracownikom u pracodawcy, u którego podjęli pracę.”;

 

29) w art. 131 po ust. 3 dodaje się ust. 3a w brzmieniu:

„3a. Uprawnienia, o których mowa w ust. 1 pkt 2 i ust. 2, przysługują również innym niż wymienieni w ust. 1 żołnierzom odbywającym czynną służbę wojskową, z wyjątkiem żołnierzy odbywających nadterminową zasadniczą służbę wojskową lub okresową służbę wojskową, jeżeli wystąpią z żądaniem w tej sprawie odpowiednio do pracodawcy, banku lub instytucji udzielającej kredytu lub pożyczki.”;

 

30) w art.132b ust.3 otrzymuje brzmienie:

„3. Szkolenia (kursy), o których mowa w ust.1, prowadzą osoby fizyczne, osoby prawne lub jednostki organizacyjne nie posiadające osobowości prawnej, z którymi szef wojewódzkiego sztabu wojskowego zawarł umowę na realizację tego szkolenia (kursu). Do wyłonienia podmiotów realizujących szkolenie (kursy) stosuje się przepisy ustawy z dnia 29 stycznia 2004r. - Prawo zamówień publicznych.”;

 

31) art. 204 ust. 5 otrzymuje brzmienie:

„5. Osobom wykonującym świadczenia osobiste przysługuje bezpłatne wyżywienie, na zasadach określonych dla żołnierzy odbywających zasadniczą służbę wojskową lub ryczałt odpowiadający stawkom tego wyżywienia, o ile czas wykonywania świadczenia osobistego jest dłuższy niż osiem godzin. Do czasu tego nie wlicza się czasu, o którym mowa w art. 201 ust.3 pkt 1.”;

 

32) w art. 224 pkt 1 otrzymuje brzmienie:

„1) nie zgłasza się do rejestracji albo nie stawia się do poboru przed wójtem lub burmistrzem (prezydentem miasta), właściwą komisją lekarską lub wojskowym komendantem uzupełnień w określonym terminie i miejscu albo nie przedstawia dokumentów, których przedstawienie zostało nakazane”;

 

33) w art. 241 ust. 1 pkt 1 otrzymuje brzmienie:

„1) nie zgłasza się do rejestracji albo nie stawia się do poboru, w określonym terminie i miejscu albo nie przedstawia dokumentów, których przedstawienie zostało nakazane,”;

 

Art. 2. Postępowania w sprawach o uznanie poborowych i żołnierzy za sprawujących bezpośrednią opiekę nad członkiem rodziny, zwolnienia z czynnej służby wojskowej i udzielenia odroczenia zasadniczej służby wojskowej z tego tytułu, wszczęte i nie zakończone do dnia wejścia w życie niniejszej ustawy ostatecznym orzeczeniem lub decyzją, prowadzi się w dalszym ciągu na dotychczasowych zasadach.

 

Art. 3. Dotychczasowe przepisy wykonawcze wydane na podstawie przepisów zmienianych ustawą, o której mowa w art. 1, zachowują moc do czasu wydania nowych przepisów wykonawczych na podstawie niniejszej ustawy.

 

Art. 4. Ustawa wchodzi w życie po upływie 30 dni od dnia ogłoszenia.

 

1)     zmiany niniejszej ustawy zostały ogłoszone w Dz.U. z 2002r. Nr 74, poz. 676, Nr 81, poz. 732, Nr 113, poz.984 i 985, Nr 156, poz. 1301, Nr 166, poz.1363, Nr 199, poz. 1673 i Nr 200, poz. 1679 i 1687 oraz z 2003r. Nr 45, poz. 391, Nr 90, poz.844, Nr 96, poz. 874, Nr 139, poz. 1326, Nr 179, poz. 1750, Nr 210, poz. 2036 i Nr 223, poz. 2217 oraz z 2004r. Nr 116, poz. 203.

 

 

Uzasadnienie

 

1. Wejście w życie z dniem 1 stycznia 2004 r. ustawy o służbie zastępczej (Dz.U. z dnia 29 grudnia 2003r. Nr 223, poz. 2217) stworzyło jakościowo nową sytuację w zakresie organizowania i przeprowadzania poboru na obszarze kraju.

Komisje do spraw służby zastępczej, wykreowane przez ww. ustawę, przejęły z zakresu działania komisji poborowych ich właściwości dotyczące rozpatrywania wniosków oraz orzekania w sprawach przeznaczania poborowych do służby zastępczej.

W wyniku powyższego, w zakresie działania komisji poborowych pozostało wyłącznie orzecznictwo w sprawach udzielania poborowym odroczeń z tytułu konieczności sprawowania opieki nad członkiem rodziny (art. 39 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej - Dz.U. z 2002 r. Nr 21, poz. 205 z późn. zm., zwanej dalej „ustawą”).

Na tym tle należy podnieść, że liczba składanych wniosków o udzielanie odroczeń z ww. tytułu systematycznie maleje i np. w 2004 r. wyniosła 1694. Statystycznie zatem w ciągu całego okresu trwania poboru (tj. ok. 60 dni roboczych w ciągu roku) każda z 394 powiatowych komisji poborowych rozpatrywać będzie cztery przedmiotowe wnioski i wydawać będzie tyleż decyzji administracyjnych w tych sprawach.

Koszty funkcjonowania wspomnianych 394 komisji poborowych wynikające z konieczności wypłat wynagrodzeń i innych należności składom osobowym tych komisji za odbywane posiedzenia jak również wynagrodzeń sekretarzy komisji poborowych za ich ciągłe dyżury (poza posiedzeniami komisji poborowych przez cały okres trwania poboru) oszacowane zostały na kwotę ok. 1,3 mln zł (do kalkulacji przyjęto zasady określone w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 6 marca 2000 r. w sprawie komisji lekarskich i komisji poborowych oraz wynagradzania za udział w ich pracy – Dz.U. Nr 16, poz. 205).

W świetle przedstawionych wyżej uwarunkowań nie znajduje się dostatecznego uzasadnienia, zarówno ekonomicznego jak i organizacyjnego, dla dalszego utrzymywania dotychczasowych przepisów ustawy, nakazujących wojewodom powoływanie komisji poborowych.

Proponując dokonanie przedmiotowych zmian w ustawie przyjęto następujące założenia:

1) funkcja odraczania zasadniczej służby wojskowej z tytułu konieczności sprawowania przez poborowego bezpośredniej opieki nad członkiem rodziny zostanie rozdzielona pomiędzy:

a) wójta lub burmistrza (prezydenta miasta), które to organy zostaną upoważnione i zobowiązane do orzekania i wydawania decyzji administracyjnej o konieczności sprawowania przez poborowego bezpośredniej opieki nad członkiem rodziny. W tym miejscu należy także dodać, iż organy samorządu terytorialnego (wójt lub burmistrz albo prezydent miasta), z mocy postanowień art. 88 ust. 1 ustawy orzekają już o konieczności sprawowania bezpośredniej opieki nad członkiem rodziny przez żołnierza odbywającego zasadniczą służbę wojskową. Organ samorządowy szczebla podstawowego znajdujący się najbliżej obywatela dysponuje największymi możliwościami w zakresie wydania właściwego orzeczenia w przedmiotowej sprawie, ponieważ posiada najlepsze rozeznanie sytuacji społecznej na administrowanym terenie. O wiele mniejszymi możliwościami w tym zakresie dysponuje powoływana na szczeblu powiatu komisja poborowa. Ponadto proponowany kierunek działania jest zgodny z intencją państwa przekazującego kompetencje organom będącym bliżej obywatela. Scedowanie kompetencji komisji poborowych w omawianym zakresie obarczy każdy organ samorządu gminnego koniecznością rozpatrzenia statystycznie 0,5 wniosku w ciągu całego roku i wydania takiej samej liczby decyzji administracyjnych. Zadanie to wójt lub burmistrz (prezydent miasta) będzie realizował jako jedno z zadań zleconych z zakresu administracji rządowej. Zakłada się, że koszt rozpatrywania wspomnianych ok. 1,7 tys. wniosków o uznanie konieczności sprawowania bezpośredniej opieki nad członkiem rodziny nie przekroczy 0,1 mln zł w skali kraju w ciągu roku (koszt wezwania poborowego, ew. zwrot utraconego wynagrodzenia, koszty administracyjne). A zatem oszczędności uzyskane z tytułu likwidacji komisji poborowych oszacowane zostały na kwotę ok. 1,2 mln zł rocznie.

b) wojskowego komendanta uzupełnień w zakresie obowiązku udzielania odroczenia zasadniczej służby wojskowej z tytułu konieczności sprawowania bezpośredniej opieki nad członkiem rodziny, na podstawie prawomocnej decyzji wójta lub burmistrza (prezydenta miasta). Wojskowy komendant uzupełnień jest organem, który na mocy postanowienia art. 24 ust. 2 ustawy administruje rezerwami osobowymi dla potrzeb powszechnego obowiązku obrony. Ponieważ w ramach wspomnianego administrowania organ ten jest zobowiązany do uzupełniania stanów osobowych Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej przeto ze wszech miar wskazanym jest ażeby także udzielał odroczeń zasadniczej służby wojskowej z omawianego wyżej tytułu. Wypada w tym miejscu podkreślić, iż wojskowy komendant uzupełnień posiada określone ustawowo kompetencje (art. 42 ust. 1 ustawy) do udzielania odroczeń zasadniczej służby wojskowej ze wszystkich pozostałych tytułów (pobieranie nauki, kształcenie w celu zdobycia kwalifikacji przydatnych w wojsku, kandydowanie do Sejmu, wybór na posła, ważne sprawy osobiste lub rodzinne poborowego). Obciążenie wojskowych komendantów uzupełnień obowiązkiem udzielania odroczeń z dodatkowego tytułu nie przysporzy tym organom w sposób znaczący zadań związanych z realizacją tej funkcji bo tylko niespełna 0,5 % na statystyczną wojskową komendę uzupełnień (wzrost liczby udzielanych dodatkowo odroczeń o niespełna 14 w ciągu roku na jedną WKU. Obecnie każda WKU udziela statystycznie ponad 2850 odroczeń w skali roku). Warto także nadmienić, że pomimo udzielania dotychczas odroczeń z tytułu konieczności sprawowania bezpośredniej opieki nad członkiem rodziny przez powiatowe komisje poborowe, wojskowy komendant uzupełnień był i jest zobowiązany do dokonywania stosownych wpisów dotyczących tego aktu w wojskowych dokumentach osobistych (książeczkach wojskowych) i ewidencyjnych poborowych, a zatem w praktyce pracy nie będzie miał więcej,

2) udzielanie odroczenia z tytułu konieczności sprawowania bezpośredniej opieki nad członkiem rodziny odbywać się będzie w trybie określonym w art. 42 ustawy,

3) organem drugiej instancji, do którego można będzie wnieść odwołanie od decyzji wójta lub burmistrza (prezydenta miasta) w sprawie o uznanie konieczności sprawowania bezpośredniej opieki nad członkiem rodziny ustanawia się właściwego miejscowo wojewodę (dotychczas wojewódzka komisja poborowa, która również zostanie zlikwidowana na mocy postanowień noweli ustawy). Taki tryb odwoławczy stosowany jest wobec żołnierzy odbywających zasadniczą służbę wojskową (art. 88 ust. 3 ustawy),

4) zaproponowane zmiany spowodują, że w zakres przeprowadzania poboru wchodzić będzie: sprawdzanie tożsamości poborowych, badania i orzecznictwo prowadzone przez komisje lekarskie, zakładanie ewidencji poborowych i jej przetwarzanie, przeznaczanie do czynnej służby wojskowej lub służby w obronie cywilnej, wydawanie wojskowych dokumentów osobistych (książeczek wojskowych) oraz przyjmowanie wniosków o przeznaczenie do służby zastępczej,

5) za przeprowadzenie poboru na obszarze powiatu, a w tym za organizację i tworzenie warunków pracy komisjom lekarskim, zatrudnianie, organizację i tworzenie warunków pracy osobom zakładającym ewidencję poborowych w dalszym ciągu odpowiedzialny będzie starosta (prezydent miasta na prawach powiatu). Dotychczas zakres odpowiedzialności tego organu za przygotowanie warunków pracy komisjom, a także pozostałym osobom, z czym związane są określone wydatki określa rozporządzenie Ministrów Spraw Wewnętrznych i Administracji oraz Obrony Narodowej z dnia 9 czerwca 2004r. w sprawie przygotowania i przeprowadzenia poboru (Dz.U. Nr 150, poz. 1592),

6) rola wojskowego komendanta uzupełnień (jego przedstawiciela) sprowadzać się będzie do przeznaczania poborowych do czynnej służby wojskowej lub służby w obronie cywilnej, wydawania wojskowych dokumentów osobistych (książeczek wojskowych) oraz sprawowania merytorycznego nadzoru nad zakładaniem ewidencji poborowych i przetwarzaniem jej danych.

2. Wprowadzenie do projektu nowelizacji ustawy przepisu regulującego składanie zamówień na realizację świadczeń medycznych dla potrzeb przeprowadzania poboru wynika z konieczności określenia
w sposób jednoznaczny trybu postępowania przez wojewodów w tych sprawach. Posłużono się tutaj analogią do regulacji zawartych w art. 29 ust. 4 ustawy, dotyczących świadczeń dla potrzeb wojskowych komisji lekarskich. Niezależnie od tego wypada wskazać, że zarówno ograniczenia dotyczące wysokości wynagrodzeń składów powoływanych z mocy ustawy osobowych komisji lekarskich jak i sama ogólna wartość zawieranych kontraktów na pozostałe świadczenia medyczne nie upoważniają do stosowania
w tym względzie przepisów prawa zamówień publicznych.

3. Proponowana zmiana art. 6 ust. 2 pkt 5 ma na celu zapewnienie spójności zapisów art. 6 ust. 1 pkt 6 określających zadania Rady Ministrów dotyczące przygotowania i utrzymania w gotowości systemów obserwacji, pomiarów, analiz, prognozowania i powiadamiania – z zapisami art. 6 ust. 2 pkt 5 – stanowiącymi delegację ustawową dla Rady Ministrów do wydania rozporządzenia wykonawczego w tych sprawach.

Skoro ustawowe zadania dla Rady Ministrów obejmują system obserwacji pomiarów, analiz, prognozowania i powiadamiania w całym spektrum zagrożeń, to i delegacja ustawowa do wydania rozporządzenia wykonawczego powinna także obejmować całość zagadnienia związanego z różnymi rodzajami skażeń. Propozycja taka wynika ponadto z opinii innych resortów. Obecny zapis art. 6 ust. 2 pkt 5 dotyczy wydania rozporządzenia Rady Ministrów tylko w sprawie skażeń promieniotwórczych, pomijając problem skażeń chemicznych i biologicznych. Należy w tym miejscu wspomnieć, że skażenia promieniotwórcze są tylko jednym z zagrożeń, a prawdopodobieństwo ich wystąpienia nie jest większe aniżeli np. skażeń chemicznych czy też biologicznych. Zwrócić także należy uwagę, na fakt, że całościowe potraktowanie problemu jest jednym z warunków utworzenia spójnego krajowego systemu analiz, prognoz, informowania i powiadamiania. Po wprowadzeniu opisanej wyżej propozycji obejmować ona będzie całość zagadnień wymienionych w art. 6 ust. 1 pkt 6 ustawy o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej.

4. Zaproponowany przepis dotyczący upoważniania przez wojskowego komendanta uzupełnień osób wprowadzających dane do ewidencji wojskowej oraz wydających poborowym wojskowe dokumenty osobiste (projektowany art. 32a ust.3) wynika z obowiązujących przepisów o ochronie danych osobowych, a także z zakresu ochrony tajemnicy.

5. Postulowane uzupełnienie art. 46 o treść ust. 3b uzasadnia się jest potrzebą precyzyjnego uregulowania przypadków, w których postępowanie kwalifikacyjne do służby w Agencji Wywiadu przeprowadza się wobec osób, które nie zostały jeszcze przeniesione do rezerwy i które zamierza się przyjąć do służby w agencji wywiadu. Jest ona spójna z przepisami ustawy z dnia 24 maja 2002r. o Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego oraz Agencji Wywiadu (Dz.U. Nr 74, poz. 676 z późn. zm.).

6. Zaproponowane zmiany w art. 48 wynikają z faktu, że studentki uczelni medycznych, w tym również w zawodach lekarskich i pielęgniarskich, w znakomitej części stają się absolwentkami tych uczelni już po ukończeniu przez nie 24 roku życia. W związku z tym kobiety te nie mogłyby, pomimo posiadania określonych kwalifikacji, stawić się do poboru. Niezależnie od tego dotychczasowy ust. 2 w art. 48 ogranicza prawo kobiet do stawienia się do poboru tylko do tych, które wykonują zawody medyczne lub weterynaryjne, podczas gdy kwalifikacje kobiet przydatne do czynnej służby wojskowej, w zależności od potrzeb Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej, powinna określać Rada Ministrów.

7. Wprowadzenie uzupełnienia do art. 56 (ust. 1b i 1c) pozwoliłoby na ujednolicenie zasad związanych z określaniem terminów wcieleń poborowych do odbywania służby kandydackiej i zwolnień po jej odbyciu, a także stworzyłaby formalno – prawną możliwość ograniczania wymiaru tej służby w wypadku gdyby utrzymywanie w niej tych funkcjonariuszy do wymiaru ustawowego, tj. 12 miesięcy, nie znajdowało uzasadnienia.

Rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji w tych sprawach wydawane byłyby na wniosek i po dokonaniu niezbędnych uzgodnień z Komendantami Głównymi: Policji i Straży Granicznej oraz Szefem Biura Ochrony Rządu.

Projektowana treść ust. 1d stworzyłaby Radzie Ministrów możliwość zatrzymania w służbie przez czas określony wyszkolonych poborowych – funkcjonariuszy, w wypadku narażenia na szwank bezpieczeństwa państwa w okresie pokoju. Rozporządzenie w tej sprawie podejmowałaby Rada Ministrów samoistnie lub na wniosek uprawnionego organu.

W tym miejscu należy nadmienić, iż analogiczne rozwiązania prawne zastosowane są wobec żołnierzy odbywających zasadniczą (obowiązkową) służbę wojskową (art. 82 ust. 4 i 5 ustawy).

8. Zmiany dokonywane w art. 87a są o charakterze porządkowym i mają na celu zapewnienie zgodności regulacji zawartej w tym przepisie, dotyczącej przypadków zwalniania żołnierzy z nadterminowej zasadniczej służby wojskowej z przyczyn dyscyplinarnych, z katalogiem kar dyscyplinarnych, określonych w art. 22 ustawy z dnia 4 września 1997r. o dyscyplinie wojskowej (Dz.U. z 2002r. Nr 42, poz. 370 i Nr 240, poz. 2052 oraz z 2003r. Nr 179, poz. 1750).

9. W celu uregulowania spraw związanych z orzekaniem o konieczności sprawowania przez żołnierza bezpośredniej opieki nad członkiem rodziny przez żołnierza w jednym akcie wykonawczym (rozporządzenie Rady Ministrów) zaproponowano uzupełnienie art. 88 o treść ustępu 5.

10. Uzupełnienie art. 93 o proponowaną treść ust. 2a ma na celu stworzenie jednoznacznej podstawy prawnej do przenoszenia poborowych będących absolwentami szkół wyższych do rezerwy po upływie 18 miesięcy od dnia, w którym stali się absolwentami.

11. Nowelizacja ust. 1 w art. 93a wychodzi naprzeciw oczekiwaniom studentów, poprzez poszerzenie możliwości ochotniczego spełnienia obowiązku wojskowego, nie naruszając przy tym interesów Sił Zbrojnych.

12. Projektowana zmiana ust. 1 w art. 103 wynika z faktu nadania innego wymiaru szkoleniu żołnierzy rezerwy prowadzonemu w ramach ćwiczeń wojskowych, w wyniku zmian prawnych na podstawie których:

- uległ skróceniu o 3 miesiące czas trwania zasadniczej służby wojskowej (ustawa z dnia 29 października 2003r. o zmianie ustawy o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej oraz o zmianie niektórych innych ustaw Dz.U. Nr 210, poz. 2036),

- uległ skróceniu o 3 miesiące czas trwania przeszkolenia wojskowego absolwentów szkół wyższych oraz wprowadzone zostało przeszkolenie wojskowe studentów trwające do 6 tygodni ( ustawa z dnia 13 września 2002r. o zmianie ustawy o uposażeniu żołnierzy – Dz.U. Nr 166. Poz. 1363),

- wprowadzono nowy, bardziej profesjonalny, korpus podoficerów zawodowych, obejmujący dotychczasowy korpus podoficerów i korpus chorążych (ustawa z dnia 13 września 2003r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych – Dz.U. Nr 179, poz. 1750).

Uwzględniając fakt skrócenia poszczególnych form czynnej służby wojskowej przeznaczonej dla poborowych i stanowiącej główne źródło gromadzenia rezerw osobowych na potrzeby uzupełniania Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej wyszkolonymi szeregowymi, podoficerami i oficerami rezerwy, istotne jest zachowanie odpowiedniej jakości w zakresie wyszkolenia tych rezerw.

Dla zapewnienia realizacji powyższych założeń istotne jest umożliwienie dłuższego szkolenia żołnierzy rezerwy w ramach ćwiczeń wojskowych, a tym samym ich wykorzystania na przydziałach mobilizacyjnych, poprzez wydłużenie odpowiedni o trzy miesiące łącznego czasu trwania ćwiczeń wojskowych przez cały okres pozostawania żołnierza w rezerwie.

Takie wydłużenie czasu trwania ćwiczeń wojskowych pozwoli zrekompensować skrócony czas szkolenia żołnierzy prowadzonego w trakcie odbywania przez nich przeszkolenia wojskowego i zasadniczej służby wojskowej.

13. Celem nowelizacji art. 120 ust. 3 jest zrównanie pozycji prawnej wszystkich pracowników dążących do podjęcia zatrudnienia po zwolnieniu z czynnej służby wojskowej, gdyż dotychczasowe ograniczenie uprawnień pracowniczych wobec osób, które podejmują zatrudnienie po upływie 30 dni od dnia zwolnienia z czynnej służby wojskowej nie znajduje uzasadnienia. Na problem ten zwrócił uwagę także Rzecznik Praw Obywatelskich.

14. Nowelizacja art. 131 poprzez dodanie w nim ust. 3a nie stanowi nowej instytucji prawnej, a jedynie jednoznacznie określa, że w okresie odbywania obowiązkowej służby wojskowej żołnierzowi zawiesza się spłatę udzielonego przed powołaniem go do tej służby kredytu lub pożyczki. W wyniku zmiany tego przepisu oraz zmiany w art. 127 dokonanej na mocy ustawy z dnia 29 października 2003r. o zmianie ustawy o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej oraz o zmianie niektórych innych ustaw, wprowadzono do porządku prawnego definicję „żołnierza samotnego”. Wprowadzenie tej definicji było uzasadnione potrzebą jednoznacznego wskazania osób uprawnionych do pokrywania należności mieszkaniowych. Z uwagi jednak na okoliczność, że przepisy te mogą się odnosić również do żołnierzy uprawnionych do zawieszania im spłat kredytu lub pożyczki, dla jednoznacznego określenia sytuacji prawnej tych żołnierzy oraz kredytodawców i pożyczkodawców celowym jest dodanie proponowanego przepisu.

15. Zmiany wprowadzone w art. 132b są podyktowane wejściem w życie ustawy z dnia 29 stycznia 2004r. – Prawo zamówień publicznych.

16. Projektowana zmiana art. 241 ust.1 pkt 1 wynika z konieczności doprowadzenia do spójności przepisu zmienianego z postanowieniem art. 114 ust. 2, z mocy którego w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny nie będą powoływane odrębne komisje lekarskie lecz wyłącznie komisje poborowe w składzie określonym przez Ministra Obrony Narodowej.

 

Ocena skutków projektowanych regulacji

 

1. Podmioty, na które oddziałuje projektowany akt prawny.

Zakres przedmiotowy projektowanej ustawy oddziaływuje na organy rządowe szczebla wojewódzkiego (wojewodów), organy rządowej administracji niezespolonej (szefów wojewódzkich sztabów wojskowych i wojskowych komendantów uzupełnień) oraz organy samorządu terytorialnego (starostów, prezydentów miast na prawach powiatu, wójtów, burmistrzów i prezydentów miast oraz ich urzędy).

Zmiany regulacji projektowane w art. 110a oddziałują na funkcjonariuszy Policji, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu i Państwowej Straży Pożarnej.

2. Wpływ nowelizacji ustawy na bezpieczeństwo i obronność państwa.

 Regulacje zaproponowane w znowelizowanej ustawie usprawnią kierowanie przebiegiem przygotowań obronnych w skali całego państwa poprzez odciążenie wojewodów i organów powiatowego samorządu terytorialnego od powoływania zbędnych w aktualnym stanie prawnym ciał kolegialnych jakimi są wojewódzkie i powiatowe komisje poborowe. Jednocześnie wszystkie kompetencje w zakresie udzielania odroczeń zasadniczej służby wojskowej zostaną skupione w ręku jednego, najbardziej właściwego w tych sprawach organu jakim jest wojskowy komendant uzupełnień administrujący, z mocy postanowień ustawy, zasobami rezerw osobowych.

Rozstrzygnięty zostanie także pojawiający się u wojewodów dylemat odnoszący się do organizowania lub nie przetargów na usługi medyczne świadczone dla potrzeb poboru.

Wprowadzenie zasady objęcia funkcjonariuszy Policji, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu i Państwowej Straży Pożarnej obowiązkiem pełnienia służby w chwili ogłoszenia mobilizacji i wybuchu wojny ułatwi proces przebiegu przejścia tych formacji ze struktur pokojowych na struktury organizacyjne i etatowe niezbędne w czasie mobilizacji i wojny .

3. Wpływ regulacji na dochody i wydatki budżetu sektora publicznego.

 Wejście w życie ustawy przyniesie oszczędności w budżecie wojewodów oszacowane na ok. 1,2 mln zł w skali całego kraju rocznie.

4. Wpływ regulacji na rynek pracy.

 Proponowany projekt aktu prawnego nie będzie oddziaływał na rynek pracy, bowiem osoby powoływane dotychczas do komisji poborowych wykonują zadania w ich składzie jako pracę dodatkową. Nie zaistnieje także potrzeba zatrudniania dodatkowych osób np. w starostwach, gminach czy też w wojskowych komendach uzupełnień z uwagi na relatywnie niewielki wzrost zadań dla tych organów. Nie zmieni się także sytuacja w zakresie zatrudniania funkcjonariuszy formacji uzbrojonych nie wchodzących w skład Sił Zbrojnych oraz funkcjonariuszy Państwowej Straży Pożarnej.

5. Wpływ regulacji na konkurencyjność wewnętrzną i zewnętrzną gospodarki.

Projektowany akt prawny nie będzie w żaden sposób oddziaływał na segmenty rynku bądź w jakikolwiek sposób zakłócał mechanizmów konkurencji gdyż przedmiotu regulacji nie stanowią kwestie gospodarcze, ekonomiczne, konkurencji, monopolizacji itp.

6. Wpływ regulacji na sytuację i rozwój regionalny.

Nie przewiduje się oddziaływania projektu ustawy na segmenty funkcjonowania państwa, ponieważ projektowany akt prawny zawiera przepisy oddziałujące jedynie na tryb pracy organów rządowych i samorządowych. W związku z tym podział terytorialny kraju, sytuacja i rozwój regionalny nie są zależne od przedmiotowego projektu.

7. Zakres konsultacji społecznych.

Z uwagi na to, iż regulowana problematyka wchodzi w zakres finansów województw oraz odnosi się do działania organów samorządowych, a także dotyczy statusu funkcjonariuszy formacji uzbrojonych niewchodzących w skład Sił Zbrojnych i funkcjonariuszy Państwowej Straży Pożarnej przedmiotowy projekt winien zostać poddany konsultacji z wojewodami, organami samorządu terytorialnego oraz ww. formacjami.

8. Zgodność regulacji z prawem Unii Europejskiej.

Przedmiot projektowanej regulacji nie jest objęty zakresem prawa Unii Europejskiej.

Metryczka

Data publikacji 17.11.2004
Podmiot udostępniający informację:
Osoba wytwarzająca/odpowiadająca za informację:
Osoba udostępniająca informację:
Sebastian Górkiewicz
do góry