projekt ustawy o zmianie ustawy o zmianie imion i nazwisk - 2004 - Biuletyn Informacji Publicznej MSWiA

Biuletyn Informacji Publicznej

projekt ustawy o zmianie ustawy o zmianie imion i nazwisk

Projekt

Ustawa

 

z dnia ......

 

o zmianie ustawy o zmianie imion i nazwisk

 

Art. 1.W ustawie z dnia 15 listopada 1956 r. o zmianie imion i nazwisk (Dz. U. z 1963 r. Nr 59, poz. 328 z późn. zm.)[1] wprowadza się następujące zmiany:

 

             1) w art. 1 ust. 1 po zdaniu pierwszym dodaje się zdanie drugie w brzmieniu:

 

„ Zmiana może dotyczyć również zmiany pisowni imienia lub nazwiska ”.

 

             2) w art. 1 ust. 3 wyraz „ kobiety ” zastępuje się wyrazem „ osoby ”.

 

3) w art. 2 ust. 2 w pkt. 3 po słowach „posiadające formę imienia” stawia się przecinek, a   pozostałe wyrazy skreśla się

 

             4) w art.2 ust. 2 po pkt. 3 dodaje się pkt. 4 w brzmieniu:

                    

      „4) Jeżeli wnioskodawca pragnie zmienić swoje nazwisko na nazwisko, którego używa, lub powraca do imienia i nazwiska, które zostaly zmienione poza trybem administracyjnym”.

               

5) w art. 3 wykreśla się pkt. 1.

            

6) w art. 6 dodaje się ust. 3 w brzmieniu:

 

„  3. Można posiadać najwyżej dwa imiona ”.

 

7) art. 7 otrzymuje brzmienie:

 

„ Art. 7. Przepisy art. 2 ust. 1 i ust. 2 pkt 1, 2 i 4 oraz art. 5 ust. 3 i 4 stosuje się do zmiany imion”.

 

8) art. 8 otrzymuje brzmienie:

 

„ Art. 8. W sprawach określonych w ustawie rozstrzyga, w drodze decyzji administracyjnej kierownik urzędu stanu cywilnego właściwy ze względu na miejsce zameldowania na pobyt stały wnioskodawcy, a w przypadku braku takiego miejsca – kierownik urzędu stanu cywilnego właściwy ze względu na ostatnie miejsce pobytu stałego ”.

 

8) w art. 9 ust. 2  otrzymuje brzmienie:

 

„ 2. Właściwość miejscową organów określa się, w stosunku do wnioskodawców zamieszkałych za granicą według ostatniego miejsca ich pobytu stałego w Polsce, a w przypadku braku takiego miejsca organem właściwym jest Prezydent m.st. Warszawy ”.

 

             9) w art. 10 ust. 1 otrzymuje brzmienie:

 

„ 1.W razie wątpliwości, pisownię imienia lub nazwiska ustala kierownik urzędu stanu cywilnego, na wniosek strony.  Ustaleniem pisowni jest wybór jednej z form pisowni imienia lub nazwiska, które zostały zapisane w aktach stanu cywilnego ”.

 

10) w art. 11 ust. 1 wyrazy „ Centralny Rejestr Skazanych ” zastępuje się wyrazami „    Krajowy Rejestr Karny ”.

 

             11) w art. 11a :

 

a. w ust. 1 wyraz „ starosty ” zastępuje się wyrazami „ kierownika urzędu stanu cywilnego”.

 

b. ust. 2 otrzymuje brzmienie:

 

„ 2. Nadzór nad zmianą imion i nazwisk sprawuje minister właściwy do spraw administracji publicznej na zasadach określonych w odrębnych przepisach ”.

 

c.       dodaje się ustępy 3 i ust. 4 w brzmieniu:

 

„ 3. Wojewodowie sprawują nadzór nad działalnością kierowników urzędów stanu cywilnego w zakresie realizacji obowiązków określonych w ustawie .

 

 

    4. Wojewoda jest organem odwoławczym od orzeczeń administracyjnych wydanych na podstawie ustawy ”.

 

Art. 2.W art. 14 ust. 3 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004r. o zmianie ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz.U. z 2001r. Nr 87, poz. 960 z późn.zm[2]), wyraz „ starosta ” zastępuje się wyrazami „ kierownik urzędu stanu cywilnego ”.

 

Art. 3.Ustawa wchodzi w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

U Z A S A D N I E N I E

 

             Konieczność nowelizacji przepisów ustawy z dnia 15 listopada 1956r o zmianie imion i nazwisk jest podyktowana kilkoma względami.

             Przede wszystkim zaproponowana zmiana wynika z potrzeby dostosowania przepisów ustawy do przepisów Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, wykreślenie regulacji, które są nieaktualne, a ponadto doprecyzowanie przepisów, które budzą wątpliwości interpretacyjne.

             W art. 1 ust. 1 dodaje się drugie zdanie w brzmieniu „ Zmiana może dotyczyć również zmiany pisowni imienia lub nazwiska ”. Zmiana, o której mowa w powyższym przepisie, obejmuje zmianę pisowni imion lub nazwisk.

             Brzmienie art. 1 ust. 3 , z którego wynika, że „zmiana może dotyczyć również nazwiska rodowego kobiety, która pozostaje lub pozostawała w związku małżeńskim” budzi wątpliwości interpretacyjne, na co zwrócił również uwagę Pełnomocnik Rządu ds. Równego Statusu Kobiet i Mężczyzn. Wykładania zgodnie z którą zamiana nazwiska rodowego dopuszczalna jest jedynie w przypadku kobiet zamężnych lub pozostających wcześniej w związku małżeńskim, jest sprzeczne z brzmieniem art. 25 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, na podstawie którego mężczyzna może przyjąć nazwisko żony, a więc zmienić nazwisko w związku z zawieraniem małżeństwa. Za przeoczenie ustawodawcy należy uznać fakt, iż wraz z wejściem w życie nowelizacji Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego nie został odpowiednio przeredagowany art. 1 ust. 3 ustawy o  zmianie imion i nazwisk.

             Wobec powyższego zaproponowano zmianę art. 1 ust. 3 zastępując wyraz „kobieta” wyrazem „osoba”, aby z nowego brzmienia przepisu wynikało, że nie tylko kobieta, ale i mężczyzna, który zmienił nazwisko w związku z zawieraniem małżeństwa może zmienić nazwisko rodowe. Nowe brzmienie art. 1 ust. 3 będzie zgodne z konstytucyjna zasadą równouprawnienia płci, określoną w art. 33 ust. 1 Konstytucji RP, która stanowi, że „kobieta i mężczyzna w Rzeczypospolitej Polskiej mają równe prawa w życiu rodzinnym, politycznym, społecznym i gospodarczym.”

 

             Uporządkowano przesłanki określone w art. 2 ust. 2, jakie wnioskodawca powinien wskazać we wniosku o zmianę nazwiska. Skoro ustawa przewiduje możliwość pozytywnego rozpatrzenia wniosku o zmianę nazwiska na nazwisko, którego wnioskodawca używa, to zapis ten powinien być oznaczony jako odrę. bny punkt. Nowe brzmienie art. 2 ust. 2 w pkt 4 będzie poprawne legislacyjnie oraz będzie stanowiło odrębna podstawę prawną przy rozpatrywaniu wniosków w takich sytuacjach.

             Proponuje się również wykreślenie wyrażenia „od wielu lat”, ponieważ istotą tego przepisu jest fakt używania innego nazwiska, a nie od ilu lat osoba tego nazwiska używa. Poza tym trudno jest sprecyzować, ile lat musi upłynąć, by strona mogła posłużyć się argumentem używania określonego nazwiska przez „wiele lat”. Z tego względu należałoby rozstrzygnięcie tej kwestii pozostawić uznaniu organu.

             Dodanie nowej instytucji prawnej, jaką jest powrót do imienia (imion) lub nazwiska, które zostały zmienione poza trybem administracyjnym umożliwi wszystkim osobom, którym przy wydawaniu dowodów osobistych samowolnie zmieniano brzmienie lub pisownię imion lub nazwisk w latach 50-tych, powrót do możliwości posługiwania się swoimi danymi osobowymi zgodnie z treścią aktów stanu cywilnego. W aktualnej sytuacji powyższe uprawnienie służyłoby wyłącznie osobom dotkniętym takim trybem postępowania urzędników, a nie ich zstępnym. Podkreślić należy, że zmiany, o których mowa wyżej, nie miały charakteru decyzji administracyjnych, lecz były zwykłymi czynnościami podejmowanymi przez urzędników. Zaproponowany zapis będzie odpowiadał treści art. 1 pkt 2 ustawy z dnia 24 lipca 2002r. o zmianie ustawy o opłacie skarbowej (Dz. U. Nr 135, poz. 1143).

             Wykreślenie w art. 3 pkt 1 jest konieczne z uwagi na to, że organ administracji nie ma żadnych możliwości przeprowadzenia postępowania i wykazania, że wnioskodawca ubiega się o zmianę nazwiska w zamiarze ułatwienia sobie działalności przestępczej albo uchylania się od odpowiedzialności cywilnej lub karnej. Ustawa o zmianie imion i nazwisk nie uprawnia organu orzekającego w zakresie zmian imion i nazwisk do badania, czy wnioskodawca prowadzi działalność przestępczą, czy też uchyla się od odpowiedzialności cywilnej lub karnej.

             Dodanie do treści art. 6 ustępu 3 w brzmieniu „ Można posiadać najwyżej dwa imiona ”, unormuje ilość imion zgodnie z zapisem art. 50 ust. 1 ustawy z dnia 29 września 1986r. Prawo  aktach stanu cywilnego (Dz. U. Nr 36, poz. 180 z późn.zm.).

 

             Zaproponowana zmiana art. 8 i art. 9 ust. 2 określa właściwość organów do rozpatrzenia wniosku o zmianę imienia lub nazwiska jednoznacznie określając, że jest to organ właściwy ze względu na pobyt stały lub ostatnie miejsce pobytu stałego wnioskodawcy. Dotychczasowe określenie „zamieszkania” jest nieprecyzyjne, a ponadto może dotyczyć pobytów czasowych.

 

             Precyzyjne wskazanie, że są to organy stałego pobytu lub ostatniego miejsca pobytu stałego ułatwia ustalenie właściwości i ujednolicenie orzekania w tym zakresie w całym kraju. Ponadto wykreślono określenie Prezydenta m. St. Warszawy, jako organu wykonawczego Gminy Warszawa -  Centrum”, ponieważ zmienił się ustrój Warszawy i została zlikwidowana gmina Warszawa – Centrum.

             Z praktyki wynika, że w omawianym zakresie spraw starosta powiatowy rozstrzygał, a kierownik usc na podstawie decyzji starosty, nanosił na marginesie aktu stanu cywilnego odpowiednią wzmiankę. W związku z powyższym zmiana treści art. 8 ustawy jest podyktowana praktyczną koniecznością przekazania kompetencji w zakresie zmiany imion i nazwisk kierownikom urzędów stanu cywilnego.

             Propozycja nowelizacji ustawy w tym zakresie znalazła poparcie kierowników urzędów stanu cywilnego, nadzoru wojewódzkiego i Stowarzyszenia Urzędników Stanu Cywilnego i jest podyktowana faktem, że większe doświadczenie w zakresie orzecznictwa oraz znajomości Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, rejestracji stanu cywilnego, posiadają kierownicy urzędów stanu cywilnego. Decyzje starostów w tym zakresie często są sprzeczne z wskazanymi ustawami, a ponadto w urzędach stanu cywilnego przechowuje się akty stanu cywilnego, które są niezbędne przy orzekaniu w zakresie zmian imion i nazwisk. Propozycja ta wymaga konsultacji ze starostami oraz uzgodnień na Komisji Wspólnej Rządu i Samorządu.

 

             W art. 10 ust. 1 zaproponowano:

 

-     wykreślenie słów „lub brzmienia”.

Zmiana ta wynikała z faktu, że od czasu obowiązywania niniejszej ustawy, nie odnotowano żadnego wniosku o ustalenie brzmienia imienia lub nazwiska. Poza tym trudno oczekiwać, by decyzja administracyjna ustalająca prawidłową wymowę imienia lub nazwiska była rozumiana i wykonywana przez ogół obywateli.

-      omawiany artykuł nie określał definicji ustalenia pisowni imienia lub nazwiska. W efekcie doprowadziło to do zbyt dowolnej interpretacji omawianego przepisu. Decyzje wydawane w tym trybie faktycznie dotyczyły zmiany imion lub nazwisk, a nie wskazywały na imię lub nazwisko, które powinno zostać przez organ ustalone.

 

             Treść art. 11a uzupełniono o regulacje dotyczące nadzoru nad sprawami określonymi w ustawie. Zgodnie z uzupełnionym art. 11a ust. 4 wojewoda jest organem odwoławczym od decyzji administracyjnych przewidzianych w ustawie. Ponadto zapis ust. 2 i ust. 3 umożliwi wojewodzie i ministrowi właściwemu do spraw administracji publicznej wykonywanie prawidłowego nadzoru nad sprawami określonymi w ustawie. Co prawda wojewoda i minister pełnią faktyczny nadzór nad sprawami zmian imion i nazwisk, jednakże nie wynika to wprost z zapisów ustawy o zmianie imion i nazwisk.

 

Ocena skutków regulacji:

                1) Podmioty, na które akt oddziałuje:

-  obywatele polscy oraz osoby, które nie posiadają żadnej przynależności państwowej, ubiegający się o zmianę imion lub nazwisk.

                2) Wyniki przeprowadzonych konsultacji społecznych:

-  projekt należy przekazać do konsultacji wśród starostów pod kątem ewentualnej zamiany kompetencji w tym zakresie oraz uzgodnić z Komisją Wspólną Rządu i Samorządu.

                3) Wpływ aktu na sektor finansów publicznych:

-  wprowadzenie zmian proponowanych w ustawie nie ma wpływu na budżet państwa, ponieważ nie powoduje żadnych skutków finansowych. Nowelizacja ustawy porządkuje przepisy i spowoduje ich jednolitą wykładnie oraz interpretację przy orzekaniu w sprawach dotyczących zmiany imion i nazwisk.

                4) Wpływ aktu na sytuację społeczną:

-  ewentualne przekazanie kompetencji w zakresie objętym ustawą kierownikom urzędów stanu cywilnego ułatwi obywatelom załatwianie tych spraw w urzędzie stanu cywilnego w miejscu pobytu stałego, a nie w odległym powiecie.

5) Wpływ aktu na rynek pracy:

-  brak wpływu.

6) Wpływ aktu na konkurencyjność wewnętrzną i zewnętrzna gospodarki:

- brak wpływu.

7) Wpływ aktu na sytuację i rozwój regionalny:

-  brak wpływu.

Metryczka

Data publikacji 28.06.2004
Podmiot udostępniający informację:
Osoba wytwarzająca/odpowiadająca za informację:
Osoba udostępniająca informację:
Sebastian Górkiewicz
do góry